Έλληνες Πολίτες του Κόσμου

Πηγή: Εφημερίδα Νέος Κόσμος

Της Μαρίας Μπαλοδήμου

"Τι' ναι η πατρίδα μας;
Μην είναι οι κάμποι;"...

Έτσι αρχίζει το ποίημα της παιδικής μας ηλικίας, των σχολικών γιορτών, της εθνικής υπερηφάνειας... κι αργότερα, στα χρόνια της αμφισβήτησης, το ποίημα που έγινε σκετσάκι για επιθεώρηση, για τηλεοπτικό σόου, εύκολος στίχος στα χείλη καλοπληρωμένων κομπέρ, που ίσως και να μην υπηρέτησαν αυτό που οι "άλλοι" ονομάζουν "πατρίδα". Ίσως πέρα "απ' τ' ακρογιάλια της τα γαλανά", δεν έχουν χαμπάρι για "τ' άσπαρτα βουνά", ούτε τις ανθρώπινες ιστορίες πίσω από την Ιστορία.

Μια πρόσφατη επίσκεψή μου στην Αυστραλία, πριν ο πρωθυπουργός μεταβεί εκεί για να υπογράψει την επί πολλά χρόνια αναμενόμενη διακρατική συμφωνία για τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα των Ελλήνων μεταναστών, μου έδωσε την ευκαιρία να γνωρίσω, όχι τους Έλληνες της Αυστραλίας, αλλά τους Έλληνες πολίτες αυτού του κόσμου. Γιατί η παγκοσμιοποιημένη κοινωνία απλώνεται τώρα, τη ζούμε εδώ, στη σημερινή εποχή, μαζί με όλους και ο Έλληνας που από τον 11ο αιώνα πριν το Χριστό ζει και μεγαλουργεί εκτός εθνικών συνόρων (όποια κι αν είναι αυτά σε κάθε εποχή...).

Γνώρισα εκεί, στη φιλόξενη Μελβούρνη, Έλληνες της Αιγύπτου και της άλλης Αφρικής, της Κύπρου, της Αμερικής, της Ευρώπης, Έλληνες που μια γεύση μόνο είχαν πάρει από πατρίδα, από κάποια επίσκεψή τους ή τις διηγήσεις μιας νοσταλγικής γιαγιάς. Αυτή τη γεύση, την αχνή ανάμνηση από Ελλάδα, μπορεί να την πήραν και αφού δούλεψαν ή γεννήθηκαν στην Αυστραλία.

Με συγκλόνισε η αφήγηση της Μαίρης της αιγυπτιώτισσας, που νοσταλγεί την Ελλάδα με την εικόνα της χαμένης Αλεξάνδρειας στο μυαλό και στην ψυχή, γιατί... "εκεί έμαθε την ελληνική γλώσσα και ιστορία μας".

Με συγκλόνισε η αφήγηση του Ντίνου απ' την Κύπρο, που έχασε το ένα απ' τα 12 αδέλφια του στον αγώνα για την Ένωση. Γι' αυτόν, Ελλάδα είναι το σπίτι του στην Αμμόχωστο, οι κιτρομηλιές, τα κυπαρίσσια, η μάνα του που ζει για να πενθεί, ο τάφος του 19χρονου Παναγιώτη (Ονήσιλου-Τεύκρου) και των συντρόφων του που έμειναν στα Κατεχόμενα...

Με συγκλόνισε η αφήγηση της Μαρίας απ' την Κυνουρία, που έφτιαξε γηροκομεία στους Αντίποδες γιατί... "δεν μπόρεσε να γηροκομήσει τη γιαγιά της" πίσω στο χωριό. Γι' αυτήν, Ελλάδα είναι η γιαγιά Μαρδίτσα, η πλατεία του γραφικού Πλατάνου, οι αναμνήσεις απ' το δημοτικό σχολείο και ο παιδικός της έρωτας που την καταράστηκε "να βουλιάξει το καράβι αν γυρίσει παντρεμένη".

Συγκλονίστηκα απ' την ιστορία του 10χρονου Γιωργή, αυστραλογεννημένου τρίτης γενιάς, που τ' όνειρό του είναι να γυρίσει σύντομα στην Κρήτη των προγόνων. Γι' αυτόν Ελλάδα είναι ο Ψηλορείτης, η νονά του, το μαντολίνο του και η κρητικοπούλα που θα παντρευτεί.

Γνώρισα τον Παναγιώτη και τη γυναίκα του την Ευδοξία. Γονείς με 4 κόρες και 11 εγγόνια, 40 χρόνια υπάλληλος ο Παναγιώτης στα τρένα, στην Flinders Street. Ογδόντα δύο χρονών σήμερα, ο Παναγιώτης νοσταλγεί την Ελλάδα που γνώρισε στα δύσκολα χρόνια του πολέμου. Γεννημένος στην Αίγυπτο, ήρθε να πολεμήσει για την Πατρίδα και να ερωτευτεί το '45 την μελαχρινή καλλονή Σπεράντζα Βρανά. Γι' αυτόν, Ελλάδα είναι ο Βόλος, ο σύντομος γάμος του με την Σπεράντζα, το πλοίο που την πήρε μακριά του εκεί... στην αποβάθρα του Χαρτούμ.

Γνώρισα την Ξανθούλα, την γυναίκα του Σλιμ, του "έλληνα-αυστραλού" -όπως τον αποκαλούσαν- που ο πατέρας της έκρυψε και γιατροπόρεψε στον πόλεμο, μαζί με άλλους συμμάχους στρατιώτες. Γι' αυτό και τον εκτέλεσαν οι Γερμανοί. Γι' αυτό και ο Σλιμ παντρεύτηκε χρόνια μετά την Ξανθούλα και βοήθησε εκατοντάδες στην Μελβούρνη.

Για την Ξανθούλα λοιπόν, πατρίδα είναι αυτή που γεννιέσαι, αλλά και αυτή που σε αγκαλιάζει. Οι δικοί της, συγγενείς και φίλοι, είναι Αυστραλοί με μπόλι ελληνικό!

Γνώρισα τον Βασίλη, που δίνει συμβουλές κηπουρικής σε εβδομαδιαίο πρόγραμμα της κρατικής τηλεόρασης. Αυτό έμαθε από τον Έλληνα πατέρα του: να καλλιεργεί τη γη. Γι' αυτόν, Ελλάδα είναι οι κήποι που φτιάχνει, οι ντομάτες, τα 4 παιδιά του και το πρόγραμμά του, που το τελειώνει πάντοτε με την ελληνική φράση "μ' αρέσει!"

Έτσι τους αρέσει η Αυστραλία! Πολυπολιτισμική, γενναιόδωρη, φιλόξενη, δηλαδή μια άλλη Μεγάλη Ελλάδα! Δεν είναι υπερβολή, αφού το χώμα της το καλλιέργησαν Έλληνες, τα δέντρα της τα υλοτόμησαν και τα φύτεψαν Έλληνες, τους δρόμους και τα τρένα τα έφτιαξαν και τα χρησιμοποιούν Έλληνες πολίτες αυτού του κόσμου.

Όπου κι αν πήγαινα και ρωτούσα τί προβλήματα έχουν, τί περιμένουν απ' την Ελλάδα, η απάντηση θαρρείς από ένα στόμα: "Να κρατάτε την Ελλάδα μας όπως την κρατάμε εμείς εδώ"... "Νάρχεστε πιο συχνά να μας βλέπετε"... "να μας στέλνετε καλλιτέχνες ποιότητος"... "να σας στέλνουμε τα παιδιά μας για να τους γνωρίζετε την πατρίδα, αφού όσα ήρθαν διακοπές, γύρισαν αλλαγμένα, Έλληνες σωστοί!"...

Άκουσα πολλές ερμηνείες για το "τι είναι πατρίδα" σ' αυτό το ταξίδι. Παραθέτω μερικές που θυμάμαι:

Πατρίδα είναι αυτή που γεννιέσαι, αλλά και αυτή που γίνεσαι.

Πατρίδα είναι αυτή που σ' αγκαλιάζει.

Πατρίδα είναι αυτό που φοράς σαν ρούχο εξαγνισμένο πάνω σου.

Πατρίδα είναι αυτή που στη γλώσσα της ονειρεύεσαι...

Άκουσα και τον κυπριακής καταγωγής γεννημένο στην Αίγυπτο, Σταύρο Πέτρου, διοικητικό υπάλληλο στο πανεπιστήμιο La Trobe, να μου εξηγεί με συγκίνηση ότι "Πατρίδα είναι το χώμα". Γι' αυτό θέλει να πρωτοστατήσει, για να κλείσουν σε μια γυάλινη πυραμίδα εκεί στους Αντίποδες, χώμα απ' όλους τους νομούς της Ελλάδας μας. Μήπως θα πρέπει να προσθέσουμε και λίγο χώμα από την Αίγυπτο, τον Πόντο, τη Μικρασία, την Κύπρο μας;

Μακριά εκεί στα ξένα, οι Έλληνες ποιητές δικαιώνονται για στίχους σαν κι' αυτόν: "... μόνο λίγο χώμα, χώμα ελληνικό".

Αρχείο