Eνστάσεις για τη διαδικασία εκλογής του Aρχιεπισκόπου

Eν αναμονή της απόφασης του Oικουμενικού Πατριάρχη διχασμό και αντικρούμενες απόψεις έχει προκαλέσει το τριπρόσωπο

Πηγή: Εφημερίδα Tόλμη

Του Ανδρέα Κριτσωτάκη

Eν αναμονή της απόφασης του Oικουμενικού Πατριάρχη διχασμό και αντικρούμενες απόψεις έχει προκαλέσει το τριπρόσωπο, τα κριτήρια επιλογής των ιεραρχών και η διαδικασία εκλογής του διαδόχου του αρχιεπισκοπικού θρόνου της Kρήτης.
Eκκλησιαστικοί φορείς και θεολόγοι καταθέτουν στην "T" τις απόψεις τους θέτοντας ακόμη και θέμα αλλαγής του καταστατικού χάρτη της Eκκλησίας της Kρήτης.
Mπήκαμε ήδη στην τελική ευθεία πριν από την απόφαση για την επιλογή του ιεράρχη, που θα αποτελέσει τον διάδοχο του Μακαριστού Τιμοθέου. H οριστική απόφαση αναμένεται στα τέλη Αυγούστου οπότε και θα πραγματοποιηθεί η Tακτική Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου, η οποία έχει οριστεί για το τριήμερο από 29 έως 31 Αυγούστου.

Όλο το χρονικό διάστημα, από τις 26 Ιουλίου, οπότε και εκοιμήθη ο Αρχιεπίσκοπος Τιμόθεος, τα σενάρια διαδοχής όσο περνάνε οι μέρες φουντώνουν. Ειδικά, μάλιστα, μετά από την ανακοίνωση του τριπρόσωπου, το οποίο με τη συμμετοχή του Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου ?νθιμου αποτέλεσε μεγάλη έκπληξη (τουλάχιστον για μια μεγάλη μερίδα κόσμου), οι φήμες περί κυβερνητικών και πολιτικών πιέσεων, αλλά και το όλο παρασκήνιο ολοένα και μεγαλώνει.
Αναπόφευκτα το θέμα της εκλογής του διαδόχου για τον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Κρήτης, δεν θα μπορούσε να μην αποτελεί και πρώτο θέμα συζήτησης μεταξύ όλων των Κρητικών και πολύ περισσότερο αυτών, που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο βρίσκονται σε στενότερη επαφή με την Εκκλησία.

H "Τ" ζήτησε τις απόψεις φορέων της Εκκλησίας και της Θεολογίας γενικότερα. Από τις απόψεις των ανθρώπων που μας μίλησαν βγήκαν πολλά και ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Το βασικό από αυτά είναι ότι θεωρούν, λόγω του γεγονότος ότι όλοι οι ιεράρχες είναι αξιόλογοι και χαρισματικοί, πως αυτός που θα επιλεγεί θα είναι άξιος συνεχιστής του πνευματικού και φιλανθρωπικού έργου του κυρού Τιμοθέου. Δεν παραλείπουν, όμως, να επισημάνουν τις ενστάσεις τους σχετικά με τον τρόπο εκλογής και το όλο παρασκήνιο που έχει δημιουργηθεί, ενώ κάποιοι θέτουν ακόμη και το ζήτημα της κατάργησης του τριπρόσωπου και της υπάρχουσας διαδικασίας εκλογής.

Απόστολος Μπουρνέλλης
(υποδιευθυντής Aνωτάτης Eκκλησιαστικής Σχολής)
"Nα έχουμε εμπιστοσύνη στον Οικουμενικό Πατριάρχη"

"Καταρχήν, η επιλογή γίνεται από το Οικουμενικό Πατριαρχείο με πρόταση της κυβερνήσεως και συγκεκριμένα του υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων και από εκεί και πέρα, το Πατριαρχείο συνεδριάζει για να επιλέξει τον διάδοχο του κοιμηθέντος Αρχιεπισκόπου κυρού Τιμοθέου. Νομίζω ότι πρέπει να έχουμε εμπιστοσύνη εις την κρίση του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου. Δηλαδή θέλω να πω ότι εκείνος έχει τη σοφία, τη σύνεση και την κρίση, προκειμένου να προτείνει στο σώμα τον ικανότερο για να διαδεχθεί τον Σεβασμιότατο Αρχιεπίσκοπο Κρήτης. Πρέπει, επαναλαμβάνω, να έχουμε εμπιστοσύνη στη Μητέρα Εκκλησία του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Σχετικά με τα κριτήρια εκλογής και τα όσα ακούγονται περί αυτών τον τελευταίο καιρό, πιστεύω ότι ο πρώτος τη τάξει προκαθήμενος της Ορθοδοξίας, ο Οικουμενικός Πατριάρχης μας, τα λαμβάνει όλα υπ' όψιν. Δεν πιστεύω ότι θα θεωρήσει κάποια κριτήρια πως έχουν μείζονα σημασία και κάποια πως δεν μετρούν καθόλου. Νομίζω ότι όλα κρίνονται, προβάλλονται και αξιολογούνται και στη συνέχεια αυτά συνιστούν την τελική κρίση, την οποία ο Οικουμενικός Πατριάρχης θέτει στη Σύνοδο.
Όσο για τα σενάρια περί πολιτικών πιέσεων, θεωρώ ότι τελικά ο Οικουμενικός Πατριάρχης θα αποφασίσει με βάση το συμφέρον της Εκκλησίας της Κρήτης, της θυγατέρας του Οικουμενικού Θρόνου, όπως ο ίδιος την ονομάζει".

π. Νικόλαος Πασχαλίδης
(εφημέριος Iερού Nαού Παναγίτσας Μασταμπά)
"Να επιλέγουν οι Συνοδικοί"

"Πιστεύω απόλυτα στην από του Αγίου Πνεύματος εκλογή κάθε ιερέως και δη αρχιερέως. Κατά το «έδοξε τω Αγίω Πνεύματι και ημίν», της Αποστολικής Συνόδου, έκτοτε η Εκκλησία λειτουργεί με τη χάρη και την επενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Επομένως, όποιος και αν έλθει, θα είναι η επιλογή του Αγίου Πνεύματος. Πιστεύω ότι με αυτή τη φράση δίδεται και η απάντηση σε όλα όσα ακούγονται περί παρεμβάσεων στην επιλογή και περί πολιτικών πιέσεων. Μπορεί κανείς πάνω σε αυτά να πει πάρα πολλά πράγματα. Γιατί ακόμα και με οποιαδήποτε επενέργεια, αυτός που τελικά επιλέγεται είναι «η εν αγίω Πνεύματι επιλογή».
Αυτό που πρέπει να συζητάμε δεν θα έπρεπε να είναι το ποιος θα είναι ο διάδοχος του αρχιεπισκοπικού θρόνου, αλλά το ότι η κυβέρνηση και οι παράγοντες -πολιτικοί και μη- δεν θα έπρεπε να επεμβαίνουν. Θα ήταν καλό αντί να επεμβαίνει η κυβέρνηση, να συνέρχονται οι Μητροπολίτες της νήσου και διά της ψήφου τους, να επιλέγουν το τριπρόσωπο. Κάτι που νομίζω ότι θα ήταν το σωστότερο. Οι ίδιοι δηλαδή οι ενδιαφερόμενοι για την Αρχιεπισκοπή να συνέρχονται και να βγάζουν το τριπρόσωπο. Τι πιο δημοκρατικό από το να επιλέγουν οι Συνοδικοί τους τρεις που θα κρίνονται καλύτεροι από αυτούς, που γνωρίζουν τα πράγματα στην Εκκλησία της Κρήτης;".

Γιώργος Στριλιγκάς
(γραμματέας του Συνδέσμου Θεολόγων Κρήτης)
"Tο ζητούμενο είναι ένα καινούργιο ξεκίνημα"

"Το μόνο σχόλιο που θα μπορούσα να κάνω σε αυτή τη φάση, απαντώντας στην ερώτησή σας, είναι η κατάθεση μιας ταπεινής γνώμης με την οποία, όπως φαίνεται από τα πράγματα, συμφωνούν πολλοί.
Έχουν ωριμάσει οι συνθήκες, για την κατάργηση του σχετικού άρθρου στον Καταστατικό Χάρτη για τον ορισμό του τριπρόσωπου, ώστε να εκλέγεται ο Aρχιεπίσκοπος Κρήτης απευθείας από την Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Το ισχύον καθεστώς δεν έχει εκκλησιαστικά και θεολογικά θεμέλια και επιτρέπει να δημιουργούνται προβληματισμοί και να διατυπώνονται υπαινιγμοί, ενδεχομένως αδικαιολόγητοι, ως προς το κριτήριο της κατάρτισης του τριπρόσωπου.
Ως προς τη σημασία της τρέχουσας εκλογής, είναι προφανές πως το ζητούμενο είναι ένα καινούργιο ξεκίνημα στην Αρχιεπισκοπή Κρήτης, σε μια άκρως απαιτητική και σύνθετη εποχή. Δεν είναι μόνο η εκκλησιαστική ειρήνη, η αποτελεσματικότητα των θεσμών, η συσπείρωση των πιστών, η κοινωνική μαρτυρία της Εκκλησίας. Το εκκλησιαστικό γεγονός είναι κάτι ευρύτερο από αυτά. Βεβαίως, δεν μπορεί να γίνει τίποτε χωρίς και την προσωπική ευαισθητοποίηση και τη γόνιμη ενεργοποίηση των προσωπικών σχέσεων καθενός από εμάς με τα ζητήματα.
Από εκεί και πέρα, έχοντας εμπιστοσύνη στη Χάρη του Θεού και τη μακραίωνη σοφία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, εύχομαι ό,τι καλύτερο για το Ηράκλειο και την Εκκλησία της Κρήτης, διά της αναμενόμενης εκλογής".

π. Γεώργιος Μεντιδάκης
(εφημέριος Iερού Nαού Αγίας Σοφίας)
"Κριτήριο τα πρεσβεία ιεροσύνης"

"Πιστεύω ότι το καλύτερο θα ήταν στο τριπρόσωπο να επιλέγονται οι ιεράρχες, σύμφωνα με τα πρεσβεία της ιεροσύνης. Διότι κατά αυτό τον τρόπο, όπως και να το κάνουμε, τηρείται μια σειρά και για τους νεότερους, ενώ έτσι δεν έχουμε και την εμφανή παρέμβαση της εκάστοτε κυβέρνησης. Γιατί πιστεύω ότι και η Σύνοδος εδώ, αν είχε το δικαίωμα της επιλογής του τριπρόσωπου, θα αποφάσιζε με βάση τα πρεσβεία της ιεροσύνης. Και το λέω αυτό με την έννοια ότι κάποιοι αρχιερείς έχουν υπηρετήσει και εργαστεί περισσότερο και έχουν το προβάδισμα. Δεν μπορεί ο νεότερος να έχει προβάδισμα. Είναι δυνατόν στη λειτουργική τάξη να υπάρχει προβάδισμα και στην εκλογή να έχουμε οπισθοβάδισμα;
Όταν δεν συμβαίνει όμως αυτό, τότε κατά τη γνώμη μου είναι αυτονόητο ότι υπεισέρχονται άλλοι παράγοντες και δεν υπάρχει αξιοκρατία. Τα πρεσβεία της ιεροσύνης είναι ένα κριτήριο που πρέπει να σεβόμαστε, αλλιώς η επιλογή παύει να είναι λογική. Η ένστασή μου αυτή φυσικά δεν στρέφεται κατά προσώπων, αλλά κατά του τρόπου επιλογής. Γιατί όλοι οι αρχιερείς είναι αξιόλογοι.
Θα ήθελα να τονίσω ακόμη ότι θα πρέπει και το Πατριαρχείο, παρά τη δεδομένη παρέμβαση της πολιτείας, να μην λαμβάνει υπ' όψιν του τις πιέσεις αυτές και πρέπει ο εκάστοτε Πατριάρχης στην τελική επιλογή να λαμβάνει υπ' όψιν του και το κοινό αίσθημα. Γιατί ο λαός είναι αυτός που θα υποδεχθεί το νέο Αρχιεπίσκοπο, θα τον στηρίξει και θα βιώνει κάθε μέρα την παρουσία του".

Νικόλαος Κοκολάκης
(πρόεδρος Kληρικών Μητροπόλεων Αρκαλοχωρίου, Καστελίου, Βιάννου)
"Όλοι οι ιεράρχες είναι εκλεκτοί"

"Σαν πρόεδρος του Συνδέσμου Kληρικών της Eνώσεως των Συνδέσμων Kληρικών, έχουμε πάρει μια απόφαση να μην μας απασχολήσει αυτό το θέμα, καθώς υπάρχει η διαδικασία προκαθορισμένη με τον ισχύοντα Kαταστατικό Xάρτη της Εκκλησίας της Κρήτης. Τώρα το αν αυτή η διαδικασία είναι σωστή ή όχι, θέλω να πω ότι άπαξ και ο Kαταστατικός Xάρτης δίνει στην κυβέρνηση το δικαίωμα να επιλέξει το τριπρόσωπο, νομίζω ότι αυτή έχει το δικαίωμα να κάνει την επιλογή της, με βάση τα δικά της κριτήρια, όποια κι αν είναι αυτά.
Την προηγούμενη φορά, βέβαια, είχαν προτιμηθεί τα πρεσβεία και αυτό κατά τη γνώμη μου, ήταν μια καλή επιλογή. Τώρα όμως δεν τηρήθηκε αυτό το κριτήριο και εκεί κάπου μπορεί να πει κανείς ότι υπήρξε μια αναστάτωση και ορισμένες υπόνοιες, γιατί να προτιμηθεί ο ένας και όχι ο άλλος. Αν τηρούσαν τα πρεσβεία, τότε θα λέγαμε ότι σωστά έκαναν, διότι τα πρεσβεία ίσχυσαν και προτιμήθηκαν οι γεροντότεροι. Γιατί υπάρχει μια άποψη από παλιά που υποστηρίζει, ότι όσο γεροντότερος είναι κανείς, τόσο μεγαλύτερη πείρα και ωριμότητα διαθέτει. Θεωρώ, λοιπόν, ότι όλοι οι ιεράρχες είναι καλοί και εκλεκτοί. Ευχή μου είναι να επιλεγεί ο πλέον άξιος και αυτός που θα κάνει καλό στην ενότητα, στη συσπείρωση και στο έργο της Εκκλησίας. Να είναι αντάξιος του προκατόχου του".

Μητροπολίτης Κυδωνίας και Αποκορώνου Ειρηναίος

Ο Μητροπολίτης Κυδωνίας και Αποκορώνου Ειρηναίος είναι σήμερα 73 ετών, αφού γεννήθηκε το 1933. Πρόκειται για τον αρχαιότερο σε θητεία απ' όλους τους ιεράρχες, διαθέτοντας τη μεγαλύτερη εμπειρία στον διοικητικό τομέα. Φοίτησε στην Εκκλησιαστική Σχολή της Κρήτης, στην Iερά Θεολογική Σχολή Χάλκης και στο κολλέγιο του Αγίου Βονιφατίου στο Warminster Αγγλίας. Αργότερα, διετέλεσε εφημέριος του Bristol Αγγλίας, πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Μητρόπολης Κισσάμου και Σελίνου και διευθυντής της Εκκλησιαστικής Σχολής Κρήτης. Στον επισκοπικό θρόνο ανήλθε στις 23 Φεβρουαρίου 1975. Είναι ο πρεσβύτερος όλων των Μητροπολιτών και αυτή την περίοδο τελεί χρέη τοποτηρητή της Αρχιεπισκοπής, μετά την εκδημία του Μακαριστού Τιμοθέου. Στα θετικά του σημεία, ανήκει και το γεγονός ότι στο παρελθόν έχει φέρει εις πέρας δύσκολες υποθέσεις του Φαναριού, που απαιτούσαν λεπτούς χειρισμούς και μάλιστα με άκρως επιτυχημένα αποτελέσματα.

Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου 'Aνθιμος

Ο Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου ?νθιμος αποτελεί το νεότερο από τους τρεις προτεινόμενους για τον αρχιεπισκοπικό θρόνο Μητροπολίτες, αφού είναι γεννημένος το 1953. Πρόκειται για ένα ιεράρχη ο οποίος αν και είναι σχετικά μικρός στην ηλικία, έχει ήδη στο ενεργητικό του 10 χρόνια διοικητικό έργο ως Μητροπολίτης στο Ρέθυμνο. Έζησε και μεγάλωσε στο Ηράκλειο και συγκεκριμένα στους Αστρακούς Πεδιάδος. Σπούδασε αρχικά στη Θεολογική Σχολή και έπειτα στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Αμέσως μετά, συνέχισε τις σπουδές του στο Οικουμενικό Ινστιτούτο του Μποσέ Ελβετίας, στο Καθολικό Ινστιτούτο και το Πανεπιστήμιο της Σορβόνης. Εκάρη μοναχός στην Iερά Μονή Αγκαράθου το 1977. Μετά τη χειροτονία του ως Αρχιμανδρίτης, υπηρέτησε επίσης ως εφημέριος και ιεροκήρυκας της Iεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης και της Iεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, ως ηγούμενος της Iεράς Μονής Ατάλης ? Μπαλή Μυλοποτάμου και γραμματέας της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου Κρήτης, δείγμα ίσως του ότι αποτελούσε έναν από τους πιο συμπαθείς προς τον Αρχιεπίσκοπο Τιμόθεο. Δεν πρέπει επίσης να παραλείψει το γεγονός ότι τόσο κατά τη χειροτονία του ως διάκονος, όσο και ως πρεσβύτερος, χειροτονήθηκε από τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης ?νθιμο, του οποίου είναι πνευματικό παιδί. Στο μητροπολιτικό θρόνο χειροτονήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 1996.

Μητροπολίτης Πέτρας και Χερρονήσου Νεκτάριος

O Μητροπολίτης Πέτρας και Χερρονήσου Νεκτάριος, ηλικίας 55 ετών, έχει ήδη στο ενεργητικό του 16 χρόνια στο μητροπολιτικό θρόνο και θεωρείται ως ο πλέον αγαπητός από τους τρεις προτεινόμενους στην κοινωνία του Ηρακλείου. Είναι, λοιπόν, ο μόνος που δεν θα έχει πρόβλημα προσαρμογής, αφού μετά από τόσα χρόνια θητείας στο Ηράκλειο, γνωρίζει όσο λίγοι ιερωμένοι τις ανάγκες και τα προβλήματα όχι μόνο της πόλης, αλλά και της Αρχιεπισκοπής, μιας και εδώ βρίσκεται η έδρα της.
Μάλιστα, για αρκετά χρόνια, πριν γίνει Μητροπολίτης υπηρέτησε την Αρχιεπισκοπή στο πλευρό των δύο τελευταίων Αρχιεπισκόπων Κρήτης, τόσο από το πόστο του αρχιερατικού επίτροπου (επί Αρχιεπισκόπου Ευγενίου), όσο και από το πόστο του πρωτοσυγκέλλου (επί Αρχιεπισκόπου Τιμοθέου).
Ο Μητροπολίτης Νεκτάριος γεννήθηκε το 1951 στο Καταλαγάρι Ηρακλείου. Αποφοίτησε από το Γυμνάσιο Αρχανών, έπειτα σπούδασε στο Ανώτερο Φροντιστήριο της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής (1969-1971) και στη συνέχεια φοίτησε στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, απ' όπου αποφοίτησε το 1975. Στη διάρκεια των σπουδών του, το 1970 εκάρη μοναχός στην Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Επανωσήφη. Το 1971 χειροτονήθηκε διάκονος και το 1972 πρεσβύτερος. Υπηρέτησε στην Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης, ως διευθυντής του Γενικού Φιλόπτωχου Ταμείου (1975-1977), ως γενικός αρχιερατικός επίτροπος (1977-1978) και ως πρωτοσύγκελλος (1978-1990). Επίσης, διετέλεσε καθηγητής σε σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης. Στις 6 Οκτωβρίου 1990, εξελέγη Μητροπολίτης Πέτρας και Χερρονήσου.

Αρχείο