Η κρίση του... νερού!

Πηγή: Εφημερίδα Νέα Κρήτη

Ευθέως απειλεί την Κρήτη, σύμφωνα με τον καθηγητή και διευθυντή του Κέντρου Εκτίμησης Φυσικών Κινδύνων και Προληπτικού Σχεδιασμού του Μετσόβιου Πολυτεχνείου, κ. Γιώργο Τσακίρη, η κρίση του νερού που παρατηρείται σε παγκόσμιο επίπεδο.

Οι χαμηλές φετινές βροχοπτώσεις, σε συνδυασμό με το μεγάλο ποσοστό εξατμισοδιαπνοής λόγω του ξηροθερμικού κλίματος, συνθέτουν για φέτος ήπια ξηρασία για το νησί, με τις ενδείξεις, όπως επισημαίνει, να δείχνουν ήδη πορεία προς δυσμενείς κλιματικές αλλαγές.

Η κρίση του νερού, σύμφωνα με τον κ. Τσακίρη, απειλεί ολόκληρη τη λεκάνη της Μεσογείου, με σημεία αναφοράς τη ραγδαία ανάπτυξη και τις μετακινήσεις πληθυσμών στην παράκτια ζώνη, αλλά και τις κυοφορούμενες κλιματικές αλλαγές. Απειλή στοιχειοθετείται, όμως, την ίδια στιγμή και για την Κρήτη.

«Υπάρχουν σαφείς υπόνοιες για επηρεασμό της Κρήτης από κλιματικές αλλαγές, οι οποίες αρχίζουν και διαφαίνονται στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου - αλλαγές που συνθέτουν αύξηση της θερμοκρασίας, μείωση των βροχοπτώσεων και περισσότερα ακραία γεγονότα, όπως οι ξηρασίες και οι πλημμύρες. Η μεταβολή των συνθηκών σε ένα σημαντικά ξηρό κλίμα οδηγεί σε συνθήκες κατά τόπους ερημοποίησης, αλλά και κρίσιμες συνθήκες ενόψει των επόμενων δεκαετιών», επισημαίνει ο κ. Τσακίρης.

Οι λύσεις

Το πρόβλημα της ξηρασίας, σύμφωνα με τον κ. Τσακίρη, εντοπίζεται κυρίως στο ανατολικό μέρος του νησιού, όπου παρατηρείται σημαντική διαφορά στο ύψος των βροχοπτώσεων, συγκριτικά με τη δυτική πλευρά. Η εικόνα αντίθεσης οφείλεται, όπως εξηγεί, στο ιδιαίτερο κλίμα της ανατολικής Κρήτης, το οποίο είναι αρκετά ξηρότερο από αυτό της δυτικής. Όσο για την αντιμετώπιση της κατάστασης, ο ίδιος κάνει λόγο για αναγκαιότητα οργάνωσης και μεθοδικού σχεδιασμού.

«Η κατάσταση απαιτεί ρηξικέλευθες λύσεις και μια καλή οργανωτική δομή. Αυτό που χρειάζεται πάνω από όλα είναι ένα ξεκάθαρο πλάνο, το οποίο απουσιάζει αυτή τη στιγμή, με συνέπεια να βρισκόμαστε εγκλωβισμένοι σε ένα κυκεώνα γραφειοκρατικών διαδικασιών. Πρέπει να ξεφύγουμε από αυτή την κατεύθυνση. Να σταματήσουν να εφαρμόζονται πρακτικές οι οποίες βλάπτουν τα υδατικά συστήματα. Να υιοθετηθούν ευέλικτες διαχειριστικές τεχνικές, οι οποίες θα εξασφαλίζουν απαραιτήτως το στοιχείο της διατηρησιμότητας στη διαχείριση των υδατικών πόρων. Οι μεμονωμένες λύσεις δεν επαρκούν. Απαιτείται μια σύνθεση λύσεων, οι οποίες θα συμβαδίζουν με τις περιβαλλοντικές προϋποθέσεις και τους περιορισμούς κάθε τόπου», καταλήγει ο κ. Τσακίρης.

Σημαντικό πρόβλημα για το νησί γεννά το χαμηλό ύψος των βροχοπτώσεων, με τον κ. Τσακίρη να υπογραμμίζει ότι «στην Κρήτη σημειώθηκαν φέτος χαμηλά ύψη βροχής. Κάπως ικανοποιητικές βροχοπτώσεις είχαμε μονάχα μέσα στο Φεβρουάριο, ενώ και ο Μάρτης αποδεικνύεται μέχρι στιγμής ξηρός μήνας». Το πρόβλημα όμως αφορά, όπως εξηγεί, περισσότερο στην ιδιομορφία του κλίματος στο νησί, παρά στο ύψος των βροχοπτώσεων.

«Το χαρακτηριστικό των θερμών κλιμάτων, στα οποία ανήκει και η Κρήτη, είναι η χαμηλή απορροή. Το νερό πέφτει συνήθως όλο μαζί, σε λιγοστές βροχές. Αυτό έχει ως συνέπεια να μην υπάρχει επαρκής χρόνος για να παραμείνει το νερό στην επιφάνεια της γης, με αποτέλεσμα να μην απορροφάται ικανοποιητικά και να μην τροφοδοτούνται οι υπόγειοι υδροφορείς», επισημαίνει ο κ. Τσακίρης.

Καθοριστικό συνάμα ρόλο διαδραματίζει, σύμφωνα με τον ίδιο, και η μεγάλη εξατμισοδιαπνοή, η οποία παρατηρείται στην Κρήτη. «Το ύψος της βροχής μετριέται διαφορετικά ανάλογα με τις συνθήκες τής κάθε περιοχής. Τα ίδια χιλιοστά βροχής σε δύο διαφορετικούς τόπους, όπως για παράδειγμα η Κρήτη και η Σουηδία, έχουν τελείως διαφορετικό αντίκτυπο, ανάλογα με τα επίπεδα εξάτμισης του νερού.

Οι τιμές της εξατμισοδιαπνοής είναι ιδιαίτερα υψηλές στην Κρήτη. Μιλάμε για 8 χιλιοστά την ημέρα κατά την περίοδο του καλοκαιριού. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι τους καλοκαιρινούς μήνες χάνονται γύρω στα 8 κυβικά νερού ανά στρέμμα κρητικής γης». Για το λόγο αυτό, όπως εξηγεί, τα έργα επιφανειακής ταμίευσης, όπως είναι τα φράγματα, δεν αποδίδουν τόσο αποτελεσματικά σε περιοχές όπως η Κρήτη.

«Σε τέτοιες περιοχές, με υψηλές τιμές εξάτμισης του νερού, όπως είναι η Κρήτη, τα έργα των λεγόμενων ταμιευτήρων επιφανειακών υδάτων δεν αποτελούν την ιδανική λύση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της χαμηλής αποτελεσματικότητάς τους αποτελεί η Κύπρος, η οποία εντάσσεται στην ίδια ακριβώς κατηγορία κλίματος.

Η Κύπρος διαθέτει το μεγαλύτερο όγκο φραγμάτων αναλογικά με τον πληθυσμό της, στηρίζεται όμως κυρίως στις αφαλατώσεις. Ενδεικτικό της μεγάλης εξάτμισης του νερού είναι το γεγονός ότι σε ένα τεράστιο φράγμα, που υπάρχει στην Κύπρο, με χωρητικότητα 100 εκατομμύρια κυβικά νερού, έχουν αυτή τη στιγμή απομείνει μονάχα 15 εκατομμύρια κυβικά».

Αρχείο